Thị trường trong nước – “bệ đỡ” chiến lược cho doanh nghiệp
Trong bối cảnh thị trường xuất khẩu liên tục biến động, việc tập trung khai thác thị trường nội địa đang trở thành hướng đi chiến lược giúp doanh nghiệp dệt may, da giày duy trì tăng trưởng ổn định và phát triển bền vững. Thị trường trong nước không chỉ là giải pháp ngắn hạn mà còn đóng vai trò “bệ đỡ” dài hạn cho toàn ngành.
Quy mô thị trường hàng tỷ USD đầy tiềm năng
Với dân số hơn 100 triệu người cùng sự gia tăng nhanh của tầng lớp trung lưu, Việt Nam được đánh giá là thị trường giàu tiềm năng cho các sản phẩm thời trang, dệt may và giày dép.
- Ngành dệt may: quy mô tiêu thụ nội địa đạt khoảng 5 – 5,5 tỷ USD/năm
- Ngành giày dép: khoảng 1 tỷ USD/năm
- Tổng quy mô thị trường: lên tới 6,5 tỷ USD
Con số này cho thấy dư địa phát triển rất lớn nếu doanh nghiệp biết khai thác đúng hướng.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy các thương hiệu quốc tế đang chiếm ưu thế mạnh mẽ thông qua hệ thống bán lẻ hiện đại và thương mại điện tử. Trong khi đó, doanh nghiệp nội dù có lợi thế về giá và am hiểu thị trường vẫn chưa xây dựng được vị thế vững chắc.
Thách thức lớn: phụ thuộc nguyên liệu và năng lực cạnh tranh
Dù tiềm năng lớn, doanh nghiệp dệt may mặc Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều rào cản khi khai thác “sân nhà”.
1. Phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu
Ngành dệt may hiện có tỷ lệ nội địa hóa chỉ khoảng 51 – 52%. Riêng năm 2025, doanh nghiệp đã chi tới 17 tỷ USD để nhập khẩu vải, trong khi kim ngạch xuất khẩu đạt 46 tỷ USD. Điều này làm giảm giá trị gia tăng và khiến doanh nghiệp bị động trước biến động chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tương tự, ngành da giày cũng phụ thuộc lớn vào nguyên phụ liệu nhập khẩu, ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh về giá.
2. Áp lực cạnh tranh từ hàng nhập khẩu
Theo Hiệp định ASEAN – Trung Quốc, giày dép nhập khẩu nguyên chiếc được miễn thuế 100%, trong khi nguyên phụ liệu lại chịu thuế 5 – 10%. Điều này tạo bất lợi lớn cho doanh nghiệp sản xuất trong nước.
Ngoài ra, hàng giá rẻ, không rõ nguồn gốc vẫn tràn lan trên thị trường, gây khó khăn cho doanh nghiệp nội trong việc cạnh tranh và xây dựng thương hiệu.
3. Hệ thống tiêu chuẩn và kiểm soát chất lượng chưa hoàn thiện
Việc thiếu đồng bộ trong hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn và cơ chế kiểm soát chất lượng khiến thị trường bị “nhiễu”, làm giảm niềm tin của người tiêu dùng đối với sản phẩm nội địa.
Cơ hội mở rộng thị phần và nâng tầm thương hiệu Việt
Theo đại diện cơ quan quản lý thị trường, hiện nay thị phần hàng may mặc và giày dép nội địa đang được chia đều: 50% thuộc về thương hiệu ngoại, 50% thuộc về doanh nghiệp Việt. Đây là cơ hội lớn để doanh nghiệp trong nước gia tăng diện nếu có chiến lược phù hợp.
Nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu chuyển hướng:
- Đa dạng hóa kênh phân phối (offline + thương mại điện tử)
- Đầu tư thiết kế, nâng cao chất lượng sản phẩm
- Xây dựng thương hiệu và tăng độ nhận diện
- Tối ưu chuỗi cung ứng, nâng tỷ lệ nội địa hóa
Đặc biệt, việc khai thác hiệu quả thị trường nội địa không chỉ giúp ổn định đầu ra mà còn tạo nền tảng vững chắc để doanh nghiệp phát triển song song với xuất khẩu.
Giải pháp phát triển bền vững thị trường nội địa
Để tận dụng tối đa tiềm năng “sân nhà”, cần sự phối hợp đồng bộ giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý:
Đối với doanh nghiệp:
- Đẩy mạnh đổi mới thiết kế, nâng cao chất lượng sản phẩm
- Xây dựng thương hiệu bài bản, dài hạn
- Tăng tỷ lệ nội địa hóa nguyên liệu
- Phát triển hệ thống phân phối đa kênh
Đối với cơ quan quản lý:
- Hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn chất lượng
- Tăng cường kiểm soát hàng giả, hàng kém chất lượng
- Xây dựng cơ chế truy xuất nguồn gốc rõ ràng
- Hỗ trợ doanh nghiệp phát triển chuỗi cung ứng nội địa
