Dù các cơ quan chức năng đã liên tục vào cuộc kiểm tra, chấn chỉnh, nhưng thực tế cho thấy nhiều phiên đấu giá quyền sử dụng đất vẫn diễn ra với mức giá trúng cao bất thường. Không những chưa hạ nhiệt, giá đất đấu giá tại nhiều địa phương còn tiếp tục lập mặt bằng mới, làm dấy lên lo ngại về tình trạng đầu cơ, thao túng giá và nguy cơ gây méo mó thị trường bất động sản.
Vì sao giá đất đấu giá liên tục bị đẩy lên cao?
Theo Bộ Tài nguyên và Môi trường, hiện tượng thổi giá, đẩy giá tại các phiên đấu giá đất thời gian qua đã tác động tiêu cực đến sự phát triển ổn định và minh bạch của thị trường bất động sản. Qua quá trình kiểm tra, rà soát các cuộc đấu giá có dấu hiệu bất thường, cơ quan quản lý đã chỉ ra nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này.
Quy hoạch chưa minh bạch tạo cơ hội cho đầu cơ
Một trong những nguyên nhân quan trọng là công tác lập và công khai quy hoạch phát triển đô thị, quy hoạch sử dụng đất tại một số địa phương vẫn chưa thực sự đồng bộ và minh bạch. Điều này tạo điều kiện để các nhóm đầu cơ lợi dụng thông tin, tham gia đấu giá nhằm mục đích thao túng giá thay vì đáp ứng nhu cầu sử dụng đất thực tế.
Nhiều trường hợp tham gia đấu giá chỉ để đẩy giá lên cao rồi chấp nhận bỏ cọc sau khi trúng đấu giá, gây nhiễu loạn thị trường và làm sai lệch mặt bằng giá đất tại khu vực.
Nguồn cung đất đấu giá còn hạn chế
Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng cho rằng một số địa phương chưa chủ động tạo lập quỹ đất sạch để tổ chức đấu giá thường xuyên. Nguồn cung đất ở khan hiếm trong thời gian dài khiến nhu cầu dồn nén, góp phần đẩy giá trúng đấu giá lên cao.
Bên cạnh đó, nhiều địa phương vẫn sử dụng bảng giá đất chưa được cập nhật sát với giá thị trường để xác định giá khởi điểm. Khi mức giá khởi điểm thấp hơn rất nhiều so với giá giao dịch thực tế, khoảng cách giữa giá khởi điểm và giá trúng đấu giá trở nên rất lớn, đồng thời thu hút nhiều nhà đầu cơ tham gia với mục tiêu kiếm lời.
Kỳ vọng tăng giá khiến nhà đầu tư sẵn sàng trả giá cao
Theo Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam, mức giá khởi điểm thấp chỉ là một phần nguyên nhân. Một yếu tố khác đến từ nhu cầu sở hữu các sản phẩm có pháp lý hoàn chỉnh như đất đấu giá, vốn được đánh giá có tiềm năng tăng giá rõ ràng.
Trong bối cảnh thị trường vẫn kỳ vọng giá đất tiếp tục đi lên, nhiều nhà đầu tư chấp nhận trả mức giá vượt xa giá trị thực với kỳ vọng thu được lợi nhuận trong tương lai.
Đặc biệt tại Hà Nội và vùng phụ cận, giá bất động sản sơ cấp liên tục thiết lập mặt bằng mới, trong khi nguồn cung còn hạn chế. Cùng với kỳ vọng mở rộng không gian đô thị và đầu tư mạnh vào hạ tầng giao thông, giá đất đấu giá càng có xu hướng bị đẩy lên cao.
Những giải pháp để ngăn chặn đầu cơ và thao túng giá đất
Trước diễn biến trên, Bộ Tài nguyên và Môi trường đề xuất nhiều giải pháp nhằm tăng cường quản lý hoạt động đấu giá quyền sử dụng đất, hướng tới xây dựng thị trường bất động sản minh bạch và bền vững.
Công khai đầy đủ thông tin quy hoạch
Các địa phương cần công khai quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng và quy hoạch đô thị để người dân, doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận thông tin. Minh bạch quy hoạch sẽ góp phần hạn chế tình trạng lợi dụng thông tin để đầu cơ, tạo sốt đất.
Điều chỉnh giá khởi điểm sát thực tế
Giá đất trong bảng giá đất cần được rà soát, điều chỉnh phù hợp với diễn biến của thị trường để làm căn cứ xác định giá khởi điểm đấu giá. Việc đưa giá khởi điểm tiệm cận giá thị trường sẽ hạn chế tình trạng chênh lệch quá lớn giữa giá khởi điểm và giá trúng đấu giá.
Siết chặt quy chế đấu giá
Bộ cũng đề xuất rút ngắn thời gian thanh toán tiền trúng đấu giá, đồng thời công khai danh sách các trường hợp trúng đấu giá nhưng bỏ cọc. Đây được xem là giải pháp nhằm nâng cao trách nhiệm của người tham gia, hạn chế hành vi lợi dụng đấu giá để tạo mặt bằng giá ảo hoặc thao túng thị trường.
Tăng nguồn cung nhà ở và đất ở
Một giải pháp mang tính căn cơ là chủ động phát triển quỹ đất, tăng nguồn cung nhà ở và đất ở phù hợp với nhu cầu thực của người dân. Khi nguồn cung được cải thiện, tình trạng mất cân đối cung – cầu sẽ giảm bớt, qua đó hạn chế áp lực tăng giá tại các phiên đấu giá.
Xử lý nghiêm các hành vi vi phạm
Bên cạnh các giải pháp về cơ chế, Bộ Tài nguyên và Môi trường nhấn mạnh cần tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong hoạt động đấu giá quyền sử dụng đất theo đúng quy định của pháp luật.
Việc siết chặt quản lý, nâng cao tính minh bạch trong đấu giá đất cùng với bổ sung nguồn cung và hoàn thiện cơ chế giám sát được kỳ vọng sẽ góp phần ngăn chặn hiệu quả tình trạng đầu cơ, thổi giá, tạo nền tảng cho thị trường bất động sản phát triển ổn định, lành mạnh và bền vững trong thời gian tới.
